Vincent van Gogh

Vincent van Gogh – beelden uit een andere wereld

---

De Nederlandse schilder Vincent van Gogh geldt met zijn karakteristieke schilderstijl als medegrondlegger van de moderne kunst. Werken als Zonnebloemen en De sterrennacht zijn wereldberoemd. Maar hoe kleurrijk zijn schilderijen ook waren, het leven van de schilder verliep tragisch. Desondanks bepaalde Van Gogh samen met beroemde schilderscollega’s als Paul Gauguin en Pablo Picasso de opmars van de schilderkunst naar de moderne tijd.

Vincent van Gogh – genie en waanzin tekenden zijn leven

Vincent Willem van Gogh werd op 30 maart 1853 als zoon van een dominee in het Nederlandse Groot-Zundert geboren. Met zijn vijf broers en zussen kreeg Van Gogh een christelijke opvoeding en begon hij in 1869 een opleiding in de kunsthandel van zijn oom in Den Haag. Nadat hij na zijn opleiding meerdere jaren in Parijs en Londen had gewerkt, diende Van Gogh in 1876 zijn ontslag in en probeerde hij het in de volgende jaren als leraar, verkoper en prediker. In 1880 besloot Vincent van Gogh op 27-jarige leeftijd uiteindelijk schilder te worden.
Om zich als kunstenaar te verbeteren verhuisde Van Gogh in 1880 naar Brussel. Hij zocht daar contact met andere kunstenaars om met hen van gedachten te wisselen. Na de dood van zijn vader in maart 1885 trok Van Gogh naar Antwerpen. Daar volgde hij enkele maanden lang cursussen van een particuliere kunstschool, waar hij talrijke andere schilders zoals bijv. Paul Signac en Paul Gauguin leerde kennen.
Nadat Van Gogh in februari 1888 naar Arles op het platteland was verhuisd, trad er steeds meer duisternis in zijn leven. Na een ruzie met zijn vriend Paul Gauguin sneed Van Gogh eind 1888 een groot deel van zijn linkeroor af. Toen verdere zenuwinzinkingen volgden, besloot Van Gogh tot een verblijf in een psychiatrische inrichting. Desondanks verslechterde zijn fysieke en psychische gezondheidstoestand verder. Op 27 juli 1890 schoot Van Gogh zich om tot vandaag onduidelijke beweegredenen een kogel in het bovenlichaam en stierf twee dagen later aan de verwondingen.

De ontwikkeling van Van Gogh als schilder

Aan het begin van zijn schilderscarrière kreeg Van Gogh geen noemenswaardig onderricht. Hij verwierf zijn artistieke vaardigheden voor een groot deel autodidactisch. In de eerste helft van de jaren 1880 leefde Van Gogh in Nederland en België. In die tijd beïnvloedden vooral Van Goghs Nederlandse landgenoten zoals bijv. Rembrandt of Frans Hals zijn schilderstijl. Clair-obscurtechnieken, grove en zichtbaar blijvende penseelstreken alsook een snelle, details weglatende schilderstijl kenmerkten deze scheppingsperiode.
In 1886 trok Van Gogh voor enkele jaren naar Parijs. Deze tijd heeft de schilderstijl van de kunstenaar sterk gevormd. Hier kwam hij in aanraking met de in die tijd actuele schilderstijl, het impressionisme. Ook al overtuigde deze schilderstijl hem met zijn vormeloze beeldvormgeving, zachte kleurovergangen en de lichte verftoets als geheel niet, toch nam Van Gogh enkele elementen in zijn eigen schildersrepertoire over. Korte, kommavormige penseelstreken kenmerkten de schilderijen van de Nederlandse kunstenaar sinds die tijd. De schilderijen werden kleuriger en helderder. Een andere bepalende invloed op Van Goghs artistieke werk was het japonisme. Gebogen lijnen, gecontrasteerde lege vlakken, een geschematiseerde beeldopbouw en een tweedimensionaal beeldvlak zijn karakteristiek voor deze kunststijl.
Na Van Goghs verhuizing naar Arles in het jaar 1888 vormde zich definitief de schilderstijl die tegenwoordig met betrekking tot Van Gogh als “typisch” wordt aangeduid. Hij gebruikte krachtige, onverdunde kleuren, die hij met een vlotte schilderwijze op het canvas aanbracht, om zo intensiteit, levendigheid en gevoelens in zijn schilderijen te vangen. Het detail verwaarloosde hij ten gunste van een grotere totaalwerking en hij had niet de bedoeling de zichtbare werkelijkheid in zijn schilderijen af te beelden. Het ging Van Gogh veeleer om het overbrengen van het wezenlijke van zijn motieven en de daarmee verbonden emoties.

Een selectie beroemde Van Gogh-schilderijen

In zijn relatief korte scheppingstijd van 1880 tot 1890 vervaardigde Vincent van Gogh 864 schilderijen en meer dan 1000 tekeningen.
Het schilderij met de titel Caféterras bij nacht schilderde Van Gogh in 1888. Het complementaire contrast van de blauwzwarte sterrenhemel en het in heldere geeltinten verlichte straatcafé beperkt zich niet alleen tot de kleuren. Van Gogh drukt met dit motief de gelijktijdigheid van verschillende werkelijkheden uit. Aan de ene kant het nachtleven, waarin mensen bedrijvig rondzwerven of juist niets doen. Aan de andere kant de oneindige weidsheid van het universum, dat onafhankelijk van het handelen van de mens bestaat en voortduurt.
Het schilderij Zonnebloemen ontstond eveneens in het jaar 1888. Ook hier bepalen kleurcontrasten het schilderij. Door het koele turkoois op de achtergrond heffen de in warme geel- en bruintinten gehouden zonnebloemen zich duidelijk af. In de eenvoudige vormen en de fijne omrandingen van de motieven toont zich de invloed van Japanse kunst op Van Goghs schilderstijl.
Van Goghs schilderij De sterrennacht uit 1888 representeert zijn tegenwoordig als “typisch” aangeduide schilderstijl met de karakteristieke korte penseelstreken. Hun gebogen, wervelvormige rangschikking roept onrust en beweging op en staat in tegenstelling tot de afbeelding van het stille nachtelijke landschap.
In het schilderij Amandelbloesem treden de Japanse invloeden op Van Goghs schilderstijl duidelijk aan het licht. Een begrensde beelduitsnede van het motief, een stevige, gekleurde omranding en een ontbrekende horizonlijn zijn oorspronkelijk elementen uit de Japanse ukiyo-e-schilderstijl. Ook bij dit schilderij werkte Van Gogh met contrasten. De stralend witte bloesems heffen zich markant af van de donkere, knoestige takken en de grijsblauwe hemel.

Een Van Gogh goed in scène zetten

Schilderijen van Vincent van Gogh wekken emoties. De karakteristieke schilderstijl en de contrastrijke kleurkeuze hebben een hoge herkenningswaarde. Maar niet alleen het motief van een beeld heeft werking, ook de presentatie ervan. Of op canvas in het eigen huis of representatief als glasschilderij op kantoor: Van Gogh-kunstdrukken trekken de aandacht. Zelfs een Van Gogh als poster kan, met de juiste fotolijst in scène gezet, de blikken naar zich toe trekken.
Ook de plek waarop een schilderij wordt gepresenteerd is belangrijk voor zijn werking. Met kleefnagels laat de plek voor de Van Gogh zich flexibel en zonder boren bepalen. Ook een schilderijenplank waarop het beeld wordt gezet kan een verfrissende werking in een ruimte ontplooien. Terwijl een glasschilderij discreet en eerder “zacht” lijkt, heeft een motief op fotobehang een massieve en dominante werking op een ruimte. Het motief, de beelddrager en de manier van bevestigen staan in wisselwerking met de sfeer en de overige inrichting van een ruimte.
Een verder aspect dat in samenhang met de werking van een beeld niet verwaarloosd mag worden, is het passende beeldformaat. In plaats van het klassiek rechthoekige of vierkante beeldformaat krijg je bij ons ook ronde of extra brede panoramabeeldformaten. Ook de grootte van een beeld heeft invloed op de werking ervan in een ruimte. Voor de meeste van onze beelden bieden we meerdere maten aan. We staan je bij de keuze graag met raad en daad terzijde.